Activiteiten en realisaties

Het Vlaams netwerk voor eigentijds filosofieonderwijs heeft zijn wortels in het UNESCO-programma 'Filosofie en democratie in de wereld'. VEFO organiseerde in het verleden studiedagen, masterclasses, impulsdagen en ledendagen, voor onder meer leerlingen, leraren en beleidsverantwoordelijken. VEFO schreef ook al talrijke artikels, opiniebijdragen, beleidsteksten en handboeken. De vereniging lobbyde, met wisselend succes, op zowat alle plaatsen in de Vlaamse onderwijswereld. U vindt hieronder in een omgekeerd chronologische tijdlijn een beknopt overzicht van de belangrijkste activiteiten en realisaties van VEFO tot op heden. 

P1000959

Studiedag 'Filosofie en filosoferen op de middelbare school'

Op 21 april vond de VEFO-studiedag plaats aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven. Het thema was 'Filosofie en filosoferen op de middelbare school'. Er namen ca. 100 leraars en andere geïnteresseerden deel.

Anne Burkard gaf een lezing over 'Varieties of Student Scepticism in the Philosophy Classroom' en Natascha Kienstra sprak over 'Effectief filosoferen in de klas'. Daarna konden de deelnemers kiezen uit verschillende workshops. Er waren ook demonstratielessen filosofie met een klas leerlingen uit Nederland. Hier vindt u het programma. Het filmpje hieronder geeft een goede impressie van de studiedag en de inspirerende aanwezigen. 

Wdf Senaat 161117 Ave K456 041

Wereldfilosofiedag

VEFO vierde de UNESCO World Philosophy Day op 16 november 2017 in de Senaat in Brussel. Op het programma stonden een panelgesprek over filosofie in het onderwijs, sessies filosoferen met kinderen en een toespraak van VUC-voorzitter Marc Vervenne. 

Team Ui8 199275

www.filosofieonderwijs.be

Onze oude website verdween. Deze nieuwe website kwam tot stand dankzij de steun van de Vlaamse UNESCO commissie, die met ons overtuigd is van het belang van degelijk filosofieonderwijs, ook in Vlaanderen. We hopen dat hij kan bijdragen tot het realiseren van onze doelstellingen. De nieuwe website werd voorgesteld op het hierboven genoemde evenement op 16 november 2017 n.a.v. de UNESCO World Philosophy Day in de Senaat in Brussel.

160513 Van Herman Els Vrints Postertje

Het eindtermendebat

VEFO nam deel aan het publieke debat 'VanLerensbelang' over de herziening van de eindtermen van het Vlaamse onderwijs. De vereniging formuleerde voorstellen op www.onsonderwijs.be, de website waarmee de Vlaamse overheid de burgers de kans gaf hun mening te geven over de herziening van de eindtermen, maar nam ook deel aan de eindtermendag in het Vlaams Parlement op 13 mei 2015. Meer over deze voorstellen vind je onder 'Visie' op deze website.

160513 Flyer Masterclass Filosoferen Jg 9 Gent

Een jaarlijkse Masterclass

VEFO organiseerde, in het kader van expertiseontwikkeling, telkens in samenwerking met vele partners, ieder jaar een Masterclass filosoferen. Deelnemers konden telkens kiezen uit verschillende workshops rond FMKJ. In 2016 ging de negende en voorlopig laatste editie door met o.a. de volgende workshops: 'Wie is het meeste mens?', 'Aan de andere kant van de vrede', 'Filosofisch wetenschapslaboratorium, 'Denken of redeneren?', ...

Roman Mager 59976

Ik denk dus ik leer!

Kinderen van negen en tien jaar die één keer per week 40 minuten filosofie kregen, boekten voor wiskunde en lezen een vooruitgang gelijk aan twee maanden extra onderricht. Kansarme leerlingen bouwden zelfs nog meer voorsprong uit. Deze uitspraak, gebaseerd op recent Brits onderzoek, deden we in een opiniestuk in de krant De Standaard. Het is niet ons belangrijkste argument pro filosoferen in het onderwijs, maar het is wel mooi meegenomen. De Knack Factchecker van 20/04/2016 onderzocht de uitspraak. Het oordeel: waar of onwaar?  Wel, het is waar!

Vefoballon

Een nieuw logo voor VEFO

Het oude VEFO-logo verdween. De lancering op 10 juni 2015 van het nieuwe logo gebeurde, in Leuven en Antwerpen, samen met een 300-tal leerlingen uit het basisonderwijs. Na het voorlezen van een fragment uit het boek 'Maar ik ben Frederik, zei Frederik' (uitg. Querido) bedachten de kinderen filosofische vragen. De vragen werden de wijde wereld ingestuurd met een internationale oproep tot het beantwoorden ervan via het principe van een (denk)ballonwedstrijd.

130418B Foto Voor Gedachtewisseling Vlaams Parlement

Tien jaar na een resolutie! Een gedachtewisseling

Naar aanleiding van de tiende verjaardag van de resolutie vond op 18 april 2013 een gedachtewisseling plaats tussen VEFO en de Commissie Onderwijs van het Vlaams Parlement. Als basis diende een uitvoerig rapport waarin VEFO o.a. drie kernvragen probeert te beantwoorden: (1) Is er vandaag in het Vlaamse onderwijs plaats voor filosofieonderwijs? (2) Kan men het filosofieonderwijs – voor zover er in de scholen plaats voor is – kwaliteitsvol noemen? (3) Is er vandaag in het Vlaamse onderwijs degelijk filosofieonderwijs voor iedereen? 

091123 Foto Voor Internationaal Symposium

De leraar-filosoof: harlekijn, knecht of meester? 

Op 23 november 2009 organiseerde VEFO een internationaal symposium onder de bovengeciteerde titel, tevens één van de kernvragen die centraal stonden. De focus lag op het historische filosofievacuüm in de Vlaamse lerarenopleidingen. Krijgt filosofie eindelijk een meer formele plaats of mogen we slechts filosoferen op de speelplaats?

081100 Foto Voor Filosoferen Is Kansen Creëren

Filosoferen is kansen creëren

Met dit project, dat startte in januari 2008, stelde VEFO zich tot doel de ontwikkeling van filosofische vaardigheden te stimuleren bij jongeren met minder kansen in het onderwijs. De resultaten waren verrassend. "Vooroordelen ten aanzien van filosoferen met leerlingen uit BTSO werden afgebouwd door het verrassende verloop van de filosofeersessies. Het kwalitatieve niveau van de gesprekken lag in sommige klassen zo hoog dat hieruit niet meer af te leiden was of het nu ging om ASO, TSO of BSO leerlingen. Leerkrachten en leerlingen leerden elkaar een beetje kennen, er kwamen onverwachte en ongekende reacties boven bij sommige leerlingen en er deden zich veranderingen voor binnen de groep op gebied van taal, verhoudingen, respect en interesse voor elkaar.” 

040430 Foto Voor Filo Lo

FiloLo 1 en 2

In de periode 2005-2008 werden met extra steun van toenmalig onderwijsminister Frank Vandenbroucke diverse projecten opgezet. In september 2006 startte een project voor filosoferen in de lerarenopleidingen ('FiloLo'), dat werkte rond de vraag van de resolutie tot het vormen van bekwame filosofische gespreksleiders aan de lerarenopleidingen. Ter zake deskundige filosofen werkten samen met docenten van een lerarenopleiding bij het zoeken naar methodes om het filosoferen in het curriculum te introduceren of verder uit te diepen.

080000 Foto Voor Vefo Boekenreeks

Handboekenreeks voor een didactisch totaalconcept

Bij uitgeverij Plantyn verschenen in 2008 onder impuls van VEFO vier boekdelen die samen een didactisch totaalconcept vormen voor filosofieonderwijs in de Vlaamse klassen: (1) een leidraad voor filosoferen in het basisonderwijs en (2) in het secundair onderwijs, (3) een inleiding in filosofische thema’s voor het vak filosofie in de derde graad van het secundair onderwijs (met een handleiding voor de leraar) en (4) een handleiding voor leraars of leraars in opleiding waarin de didactiek van FMKJ wordt uitgelegd. Meer over deze reeks vind je onder 'Lesmateriaal' op deze website.

060428 Foto Voor Vefo Terugkomdag 280406 088

Terugkomdag voor filosofie en filosoferen

Op de terugkom- of ontmoetingsdag op 28 april 2006 kwamen meer dan tweehonderd leerlingen naar het Markiesgebouw in hartje Brussel, om aan elkaar te tonen wat ze in de klas voor elkaar gekregen hadden op het gebied van filosofie en filosoferen. Ze presenteerden hun resultaten, wisselden ervaringen uit en gingen in gesprek met filosofen. Het resultaat was bij wijlen verbluffend. Als afsluiter konden de leerlingen hun filosofische vragen kwijt aan vakfilosofen/professoren van onze universiteiten. 

051118 Foto Voor Vefo Impulsdag Vp

Impulsdag voor filosofie en filosoferen

De deelnemers aan deze dag, die doorging op 18 november 2005 in het Vlaams Parlement, waren leerkrachten en scholen die dat schooljaar met hun leerlingen secundair onderwijs concreet aan de slag wilden gaan met een filosofisch project, of met filosofie als keuzevak. De aanwezigen maakten kennis met verschillende visies over filosofische reflectie in onderwijs en kregen praktijkvoorbeelden in workshops. Vele leerkrachten reageerden enthousiast op de oproep om in de loop van het jaar concreet in hun klas aan de slag te gaan met het oog op een terugkomdag. 

040415B Foto Slotdebat Volle Zaal

Studiedag invoering filosofieonderwijs

Op deze studiedag over de invoering van filosofieonderwijs op 30 april 2004 zat de grootste zaal van het Departement Onderwijs afgeladen vol. Het doel was om de beleidsverantwoordelijken n.a.v. de resolutie aan te moedigen. De dag was wel en niet een succes. De zaal zat afgeladen vol. Kandidaat deelnemers moesten worden geweigerd. De voormiddag en namiddag bestond uit lezingen en workshops. Op het einde werd afgerond door de onderwijsinrichters. Eén van de deelnemers vatte het toen als volgt samen: 'Ik heb deze voormiddag een mooie vlieger zien opgaan. Nu zie ik hem terug naar beneden dwarrelen.'

021219B Foto Voor Resolutie Vlaams Parlement

De filosofieonderwijsresolutie van het Vlaams Parlement

Op 19 december 2002 keurde het Vlaams Parlement een resolutie goed die werd ingediend door alle toenmalige Vlaamse democratische partijen. Daarin vraagt het parlement aan de Vlaamse regering ‘dat zij werk maakt van kleine, maar ernstige stappen in de richting van eerlijke kansen voor filosofieonderwijs in Vlaanderen’. VEFO hield mede de pen vast bij het ontwerp van deze resolutie en tot op vandaag is de tekst voor ons actueel en richtinggevend. 

Slava Bowman 161206

Een kans voor filosofieonderwijs, ook in Vlaanderen?

Vlaanderen bengelt inzake filosofieonderwijs aan de staart van het Europese peloton, maar heeft alles in huis om zijn achterstand in een voorsprong om te buigen. Zo argumenteerden we in opiniebijdragen in De Standaard, De Morgen en De Tijd.

0 971031B Foto Voor Unesco Zitting

Academische UNESCO zitting stadhuis Leuven

Op het stadhuis van Leuven gaven, op 31 oktober 1997, in aanwezigheid van UNESCO-afgevaardigde Yoro Fall en een 200-tal buitenlandse filosofieleraren, de belangrijkste Vlaamse onderwijsinrichters hun antwoord op de Verklaring van Parijs voor de filosofie. Etienne Vermeersch argumenteerde dat verwaarlozing van de wijsbegeerte als breedste vorm van kennisrationaliteit vrij spel geeft aan de handelingsirrationele ontwikkelingen van onze tijd. Twee maanden later lieten ook de filosofiestudenten van de KUL hun stem horen.

0 970400B Foto Voor Een School Voor Vrijheid

Een School voor Vrijheid

In september 1996 vroeg en kreeg een kandidaat filosofieleraar het beschermheerschap van de UNESCO voor het project Filosofie en democratie in Vlaanderen.  Aan de Vlaamse onderwijswereld werd gevraagd een standpunt in te nemen t.a.v. de in de Verklaring van Parijs gevraagde invoering van filosofieonderwijs. De brochure Een School voor Vrijheid biedt een korte samenvatting van het wereldwijde UNESCO programma.

0 950000B Foto Van Droit

Filosofie en democratie in de wereld

In 1994 startte de UNESCO, n.a.v. haar 50ste verjaardag, het wereldwijde programma Filosofie en democratie in de wereld. ‘De bijdrage van de filosofie is noodzakelijk geworden om ons heden beter te begrijpen en om de maatschappij van morgen te bouwen’, zo motiveerde toenmalig directeur-generaal Federico Mayor dit programma. In de Verklaring van Parijs voor de filosofie wordt gevraagd filosofieonderwijs in te voeren waar het nog niet bestaat.